Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Zygmunt

Nazwisko: Żuławski

Pseudonim:

Organizacja: Polska Partia Socjalistyczna

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 1945
  • Data urodzenia: 31.08.1880
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 04.09.1949

Biogram

Żuławski Zygmunt, (1880 – 1949), działacz PPS.

Urodzony 31 sierpnia 1880 r. w Młynnem w pow. limanowskim. Syn Kazimierza i Józefy z d. Gosławskiej. Uczył się w gimnazjach w Bochni, Krakowie i Nowym Sączu. Od 1895 r. był związany z ruchem socjalistycznym. W latach 1899 – 1903 studiował przyrodoznawstwo na UJ. Od 1889 r. należał do postępowej organizacji studenckiej ,,Zjednoczenie’’, od 1901 do 1903 r. do ,,Ruchu’’ w Krakowie. W 1904 r. pracował jako pomocnik wiertacza w Zagłębiu Borysławskim. Działał w ruchu robotniczym i związkowym, od 1900 r. należał do Polskiej Partii Socjal – Demokratycznej i PPS. W 1904 r. łagodził strajki górników w Borysławiu. W latach 1905 – 1908 był Sekretarzem Krajowej Komisji Zawodowej w Galicji, w latach 1907 – 1914 redaktorem ,,Zawodowca’’, w 1908 r. przewodniczącym Kasy Chorych w Krakowie. W 1911 – 1918 wchodził w skład komitetu wykonawczego PPSD. W czasie I wojny światowej służył w armii austriackiej. W 1918 r. współtworzył Polską Komisję Likwidacyjną i z jej ramienia pełnił funkcję starosty chrzanowskiego. W latach 1919 – 1939 był członkiem Rady Naczelnej PPS, a od 1921 r. jej przewodniczącym i członkiem Centralnego Komitetu Wykonawczego. Od roku 1919 do 1935 zasiadał w Sejmie jako poseł. W latach 1919 – 1939 pełnił funkcję sekretarza generalnego Komisji Centralnej Związków Zawodowych, wszedł też w skład Rady Administracyjnej Międzynarodowej Organizacji Pracy. Mieszkał w Krakowie przy ul. Dunajewskiego 5. Od października 1939 r. przewodniczył Okręgowemu Komitetowi Robotniczemu PPS. Ustąpił z tego stanowiska po konflikcie z J. Cyrankiewiczem. Przeszedł w 1941 r. wylew krwi do mózgu, w następstwie czego był częściowo sparaliżowany. W kwietniu 1941 r. po aresztowaniu J. Cyrankiewicza ponownie objął przewodnictwo w OKR PPS. W początkach 1942 r. Z. Zaremba nakłaniał go bezskutecznie do potępienia działalności Polskich Socjalistów. W latach 1939 – 1945 pozostawał w ścisłym kierownictwie PPS – WRN. W 1942 r. opowiadał się przeciwko tworzeniu przez Okręgowego Delegata Rządu podziemnej administracji. Od początku 1943 r. przewidywany na stanowisko powojennego Prezydenta Krakowa z ramienia Delegatury Rządu, odmówił przyjęcia stanowiska z powodu protestów SN. Pod koniec czerwca 1944 r. został mianowany przez Delegata Rządu na Kraj na Prezydenta Miasta Krakowa. Odmówił złożenia przysięgi przed Okręgowym Delegatem Rządu. Kraków pozostał pod zarządem komisarycznym. Na przełomie stycznia i lutego 1945 r. powrócił do Myślenic i tam aresztowało go UB. Zwolniony, krótko działał w ,,odrodzonej’’ PPS, uczestniczył w czerwcu 1945 r. w konferencji moskiewskiej w sprawie utworzenia TRJN. Podjął próbę utworzenia Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej. Rejestrację nowej partii uniemożliwiły organy MBP. Prowadził w latach 1945 – 1946 działalność w PSL (S. Mikołajczyka). Był członkiem Krajowej Rady Narodowej, a od 1947 r. posłem na Sejm PRL z listy PSL.

Zmarł 4 września 1949 r. w Krakowie. UB w obawie przed manifestacją robotników w ostatniej chwili przyspieszyło jego pogrzeb o dwie i pół godziny (14.00 zamiast 16.30).

Żonaty z Zofią Richter.

 

Bibliografia:

Małopolski  Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956, tom I, s. 155-156.