Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Tadeusz

Nazwisko: Tempka

Pseudonim:

Organizacja:

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 06.11.1939
  • Data urodzenia: 15.10.1885
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 14.03.1974

Biogram

Tadeusz Tempka, ur. 15 października 1885 r. w Krakowie, zm. 14 marca 1974 r., tamże – polski lekarz internista i hematolog.

Był synem Błażeja, urzędnika, i Heleny Nowakowskiej. Po ukończeniu gimnazjum w Krakowie w 1904 r. rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które ukończył w 1909 r. Rok później uzyskał tytuł doktora wszech nauk lekarskich. Następnie do października 1910 r. rozpoczął pracę jako asystent Oddziału Wewnętrznego Szpitala Św. Łazarza w Krakowie, którą to funkcję pełnił do 1914 r. W okresie pierwszej wojny światowej był lekarzem amii austriackiej na froncie wschodnim i włoskim. W 1918 r. powrócił do pracy we wspomnianym szpitalu oraz pracował jako asystent w I Klinice Chorób Wewnętrznych. W tym czasie kontynuował pracę naukową i w 1923 r. habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim obejmując następnie stanowisko docenta w II Klinice Chorób Wewnętrznych. W 1928 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego i został kierownikiem I i II Kliniki Chorób Wewnętrznych Wydziału Lekarskiego UJ. W roku akademickim 1937/38 pełnił funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego UJ.

6 listopada 1939 r. został aresztowany wraz z innymi pracownikami UJ i AG (późniejsza AGH) w ramach Sonderaktion Krakau. Po trzech tygodniach pobytu w więzieniach w Krakowie i Wrocławiu trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen koło Oranienburga. Wypuszczony 8 lutego 1940 r. następnego dnia wrócił do Krakowa.

W czasie okupacji brał udział w tajnym nauczaniu oraz kontynuował pracę naukową opracowując podręcznik hematologii liczący 1200 s. maszynopisu, wydany po wojnie pt. Choroby układu krwionośnego.

Po wojnie kontynuował swoją pracę jako kierownik I i II Kliniki Chorób Wewnętrznych od 1950 należącej do Akademii Medycznej (dawny Wydział Lekarski UJ). W latach 1962 – 1968 pracował jako przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Hematologii w Warszawie.

Jako dydaktyk medycyny wykładał hematologie, gastrologie, kardiologię, balneologie (dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin). W 1946 r. został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, a w 1952 r. Polskiej Akademii Nauk. W Krakowie w Klinice Chorób Wewnętrznych stworzył najprężniej działający w Polsce ośrodek hematologii klinicznej. Był pionierem w badaniu cytologicznego szpiku kostnego. W 1949 r. założył Polskie Towarzystwo Hematologiczne. Zajmował się również niedokrwistością złośliwą – opisał komórki białaczkowe, określane niekiedy jako komórki Tempki-Browna. Jego podręcznik Choroby układu krwionośnego stał się pozycją podstawową w nauczaniu uniwersyteckim hematologii.

Drugą pasją profesora była wspomniana balneologia, którą zaczął rozwijać od przeprowadzenia badań klinicznych wód „Zubera” w Krynicy Zdrój. W latach międzywojennych przewodniczył Polskiemu Towarzystwu Balneologicznemu i redagował pismo „Acta Balneologica Polonica”. Propagował w nim balneoterapię schorzeń układu pokarmowego i krwiotwórczego, przyczyniając się w znaczący sposób do wzrostu popularności uzdrowiska wodnego w Krynicy Zdrój.

Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1956), Orderem Sztandaru Pracy I kl. (1970). W 1954 r. otrzymał państwową nagrodę I st. za osiągnięcia naukowe, a w 1070 r. tytuł doktora honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Był dwukrotnie żonaty z Marią Kowalską, następnie z Luizą Jakubowicz. Zmarł 14 marca 1974 r. w Krakowie.



Bibliografia:

Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej, Z praz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Seria F, Tom 5, Kraków 2005, s. 190 - 191, 1075.

Uczeni polscy XIX – XX stulecia, pod red. Andrzeja Śródka, t. IV. s. 363 – 365.