Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Jan

Nazwisko: Stanisławski

Pseudonim:

Organizacja: Tajna Organizacja Nauczycielska (TON)

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 06.11.1939
  • Data urodzenia: 20.04.1893
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 04.08.1973

Biogram

Jan Stanisławski (1893 - 1973) – polski anglista, leksykograf, pedagog.

Urodził się 20 kwietnia 1893 r. w Tomsku na Syberii jako syn Artura i Emilii z Bujardów. Dzieki staraniom matki w 1900 r. trafił do rodziny we Francji, gdzie rozpoczął naukę. W 1910 r. rozpoczął studia humanistyczne na Sorbonie. Studiów tych nie ukończył, gdyż w 1914 r. został zmobilizowany do armii rosyjskiej, w której służył do rewolucji lutowej w 1917 r. W 1919 r. powrócił do Polski i początkowo próbował zrobić karierę w armii polskiej. Szybko zrezygnował z tego pomysłu i został wicedyrektorem krakowskiej filii Young Men’s Christian Association w 1924 r.  

W 1928 r. został lektorem języka angielskiego na UJ i od tego czasu prowadził również ćwiczenia proseminaryjne dla anglistów. Zaangażował się w dydaktykę języka angielskiego wydając podręczniki do jego nauki, słoniki oraz prowadząc kursy językowe załamach Polskiego Radia.

W czasie kampanii wrześniowej służył w 20 pułku piechoty w Krakowie, z którym został wzięty do niewoli w Zamościu. Udało mu się zbiec z transportu kolejowego i powrócił do Krakowa. 6 listopada 1939 r. został aresztowany wraz z innymi pracownikami UJ i AGH w ramach Sonderaktion Krakau. Po liku tygodniach pobytu w więzieniu na Montelupich i we Wrocławiu trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Przebywał tam do 8 lutego 1940 r. po czym wrócił do Krakowa. W czasie okupacji zarabiał udzielając prywatnych leksji języka angielskiego. Od 1942 r. pracował w Niemieckiej Szkole Administracyjnej ucząc języka angielskiego, którą to pracę przyjął pod groźbą represji ze strony okupanta niemieckiego. W 1943 i 1944 roku prowadził w ramach tajnego nauczania dwa kursy z fonetyki języka angielskiego, których skorzystało razem 15 słuchaczy.   

Po wojnie powrócił do pracy jako lektor na UJ, ponadto pracował również w Akademii Handlowej i Akademii Medycznej. W 1955 rozpoczął pracę nad dziełem swojego życia – najobszerniejszym jak dotychczas słownikiem polsko – angielski i angielsko – polskim. W rezultacie w 1964 r. wydał Wielki słownik angielsko – polski, a w 1969 Wielski słownik polsko – angielski. Obydwa słowniki doczekały się do 1999 r. 19 wydań. Za wydanie słownika został uhonorowany odznaką Zasłużonego Działacza Kultury.

Zmarł w Krakowie 4 sierpnia 1973 r. i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Od 1922 był zamężny z Marią Pisło, z którą miał jedną córkę Małgorzatę, również anglistkę i polonistkę, pomagającą mu w pracy na Wielki słownikiem.

Bibliografia:

Joanna Podhorodecka, Stanisławski Jan (1893 - 1973), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XLII, s. 119 – 120.

Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej, Z praz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Seria F, Tom 5, Kraków 2005, s. 363 – 365.