Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Jadwiga Barbara

Nazwisko: Rysiewicz - Różankowska

Pseudonim: Mama Zocha Zośka

Organizacja: Polska Partia Socjalistyczna Wolność - Równość - Niepodległość

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania:
  • Data urodzenia: 04.12.1921
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 29.08.1965

Biogram

Jadwiga Barbara Rysiewicz – Rożankowska, pseud. „Mama” „Zocha”, „Zośka”.

Urodzona 4 grudnia 1921 roku w Grybowie. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Grybowie kontynuowała naukę w Żeńskim Gimnazjum i Liceum w Nowym Sączu, później w krakowskim liceum. Po wybuchu wojny wróciła do rodzinnego domu. Od grudnia 1939 roku uczestniczyła w akcji przerzucania przez granicę żołnierzy i oficerów zdążających do Wojska Polskiego we Francji. Jednocześnie zajmowała się kolportażem “Wolności” i “Naprzodu”. Woziła także pocztę ZWZ dla Obwodu Limanowa. Zameldowała u siebie w Wilczyskach łączniczkę Danutę Gerlach, której aresztowanie z dokumentami z Wilczysk, spowodowało dekonspirację i konieczność ukrywania się w późniejszym czasie. Najpierw mieszkała u wujostwa Krzysztoniów przy ul. Lubicz w Krakowie, potem przy ul. Starowiślnej 99, gdzie brała udział w redagowaniu i powielaniu pisma “Wolność” i “Naprzód”, między innymi przygotowywała matryce powielaczowe. Brała również udział w pracach
Krakowskiej Agencji Radiowej, powołanej do życia przez działacza PPS-u
Adama Uziembłę, ps. "Maciej", a finansowanej przez Delegaturę Rządu na Kraj. W czasie okupacji uczestniczyła także w akcji pomocy Żydom. Organizowała ich wyjazdy do Rzeszy pod fałszywymi nazwiskami - na roboty przymusowe oraz dostarczała fałszywych dokumentów. Ponadto utrzymywała kontakt z BiP Okręgu AK Kraków. Brała udział w akcjach dywersyjnych na terenie Krakowa. Przed akcją na krakowski Arbeitsamt - 28 stycznia 1943 roku dostarczyła na ul. Lubelską 25 materiał wybuchowy. We wrześniu 1943 roku, po wpadce komórki legalizacyjnej, ewakuowała z opieczętowanego domu pieczęcie, blankiety i gotowe dokumenty. W sierpniu 1944 roku przeszła do bezpośredniej działalności w partyzantce. Uczestniczyła w wielu akcjach zbrojnych w Miechowskiem i w rejonie Babiej Góry. Awansowano ją do stopnia porucznika. Pod koniec okupacji została wycofana z udziału w akcjach zbrojnych i skierowana do organizowania zaopatrzenia dla oddziałów leśnych. W lutym 1945 roku przyjechała do Krakowa z zamiarem podjęcia studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim. Aresztowano ją w czerwcu 1945 roku i osadzono w areszcie śledczym Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przy Placu Inwalidów w Krakowie. Była torturowana w czasie śledztwa i została zwolniona w październiku 1945 roku. Wyjechała wówczas do Łodzi i podjęła studia na Uniwersytecie Łódzkim na Wydziale Pedagogiki Społecznej u profesor Heleny Radlińskiej. W 1947 roku, zagrożona aresztowaniem, nielegalnie opuściła Polskę. Wyjechała do Paryża, gdzie poznała swego przyszłego męża, Kazimierza Różankowskiego, oficera Wojska Polskiego, urodzonego w Stanisławowie na Kresach. W 1953 roku przeniosła się do Monachium i podjęła pracę w Radiu Wolna Europa.

Zmarła 29 sierpnia 1965 roku. Pochowano ją na monachijskim cmentarzu Nordfriedhof, następnie dzięki staraniom matki jej prochy przeniesiono na cmentarz parafialny w Wilczyskach. Pozostawiła córkę Jadwigę Zofię Różankowską (ur. w 1949 roku w Seugy, zm. w 2012 roku w Paryżu).

Bibliografia:

Archiwum Rodziny Rysiewiczów. Dane udostępnione przez Macieja Rysiewicza.

Małopolskie Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939 – 1956, Kraków 1998, t. 3, s. 156 – 157.