Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Marian

Nazwisko: Młynarski

Pseudonim: Zuikis, Kiśkis

Organizacja: Szare Szeregi; Armia Krajowa (AK)

  • Imiona rodziców: Feliks, Maria z d. Ejsmond
  • Data zatrzymania:
  • Data urodzenia: 29.01.1926
  • Miejsce urodzenia: Warszawa
  • Data śmierci:

Biogram

Marian Młynarski urodził się 29.01.1926 w Warszawie. Jest synem Marii z d. Ejsmond i Feliksa.

Naukę rozpoczął w Szkole im. Ziemi Mazowieckiej w Warszawie, gdzie w 1938 r. zapisał się do przyszkolnej 21 drużyny harcerskiej im. gen. Ignacego Prądzyńskiego.

W 1941 r. wyjechał wraz z matką do Krakowa, bo tam jego ojciec, za zgoda władz Rzeczpospolitej w Londynie, objął stanowisko prezesa Banku Emisyjnego w okupowanej przez Niemców Polsce. Zamieszkali przy ulicy Basztowej, w gmachu Banku, w apartamencie dyrektorskim.

Przed 1943 r. Młynarski zdał małą maturę na tajnych kompletach. Uczył się też, w legalnie działającym, Technikum Chemicznym.

W 1943 r. wstąpił do Zawiszy, najmłodszego pionu konspiracyjnego harcerstwa czyli Szarych Szeregów. Przyjął pseudonim „Zuikis”, „Kiškis”. Zastęp Gryf, do którego należał, liczył 4 osoby. Zastępowym był „Miś” – Tadeusz Rokossowski, zaś Lasek Wolski terenem szkoleniowym. Młynarski uzyskał stopień wywiadowcy, uczył się terenoznawstwa i alfabetu Morsa, kompletował mapy oraz poznawał zagadnienia dot. armii i organizacji paramilitarnych okupanta.

Przyrzeczenie  harcerskie złożył 23.04.1944 r. w miejscu zwanym polaną Akanta, za Skałą Kmity, koło Balic. Wzięło w nim udział ok. 40 Zawiszaków.

Konspiracyjne zbiórki zastępu do którego należał Marian Młynarski odbywały się m.in. w jego rodzinnym mieszkaniu, czyli w apartamencie dyrektorskim Banku. Służył on także za schronienie dalszej rodzinie i znajomym Warszawiakom, uciekającym ze stolicy po upadku powstania. Czasem koczowało w nim nawet 35 osób. W związku z akcją Burza, w lipcu zarządzono masowe składanie przysięgi wojskowej Armii Krajowej (AK), które odbywało się w różnych miejscach, także w salonie Młynarskich.

Marian Młynarski pomagał również w ukrywaniu i zabezpieczaniu zbiorów Muzeum Przyrodniczego PAU oraz Zakładu Zoologii UJ.

7.08.1944 r., z polecenia ojca, podjął pracę jako goniec w Banku Emisyjnym. Do jego obowiązków należało roznoszenie poczty bankowej, co wykorzystywał do przenoszenia korespondencji konspiracyjnej, zarówno Szarych Szeregów jak i AK. Wyposażony w broń i specjalne pozwolenie z legitymacją bankową, podróżował w przedziałach Nur für Deutsche. Dostarczał pocztę m.in. do siedziby generalnego gubernatora na Wawel, do siedziby Dowódcy SS i policji w Domu im. J. Piłsudskiego, przy ul. Oleandry 2.

We wrześniu 1944 r. awansował na drużynowego VI Drużyny Zawiszy, której zbiórki odbywały się w mieszkaniu państwa Mikułowskich, przy ulicy Krupniczej nr 8. Zdobył stopień ćwika i harcerza orlego. Przeszedł szkolenie wojskowe pod nazwą „Kurs niższych dowódców”, prowadzone przez podchorążych AK i Szarych Szeregów. Służbę w Zawiszy zakończył stopniem kaprala AK.

Wspominał po latach:

 „To prawda, że my krakowscy Zawiszacy za wyjątkiem druhów, którzy przebywali w partyzantce, nie zabiliśmy ani jednego Niemca, nie wysadziliśmy w powietrze ani jednego pociągu czy czołgu. …jednak żyliśmy w stałym napięciu i zagrożeniu życia nas samych i naszych bliskich. Każda wpadka czy przypadkowa wsypa mogła się skończyć w najlepszym przypadku obozem..” … mimo młodego wieku nawet szeregowi Zawiszacy byli w myśl rozkazu Komendanta Głównego AK pełnoprawnymi żołnierzami Polski Walczącej. Równocześnie realizowaliśmy program pojutrze tj. przygotowywaliśmy się do pracy w wolnej Polsce.

Po wojnie, w latach 1945–1948 Marian Młynarski działał w ZHP. W 1957 odbył staż w skautingu brazylijskim w Sao Paulo. Został podharcmistrzem ZHR (Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej). Od 1989 działa w Stowarzyszeniu Szarych Szeregów.

Równolegle rozwijał karierę naukową. W latach 1946–1951 studiował nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1956 r. zrobił doktorat, a pięć lat później habilitował się na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1969 r. otrzymał tytuł profesora biologii UMK w Toruniu.

W latach 1942–1986 pracował w Muzeum Przyrodniczym PAN, gdzie przeszedł wszystkie szczeble kariery: od wolontariusza w czasie okupacji, do zastępcy dyrektora Instytutu Ewolucji i Systematyki Zwierząt w latach 1965–1972.

Marian Młynarski był założycielem Sekcji Herpetologicznej (nauki o zwierzętach pełzających) w Polskim Towarzystwie Zoologicznym, od 1986 prezesem tej organizacji, a następnie jej członkiem honorowym. W 1983 r. został wybrany na prezydenta Światowego Towarzystwa Herpetologicznego. Był także Konsultantem Państwowej Rady Ochrony Przyrody. W roku 1986 przeszedł na emeryturę.

Ożenił się z Marią z d. Chrobak, ma syna Kajetana i córkę Barbarę oraz pięcioro wnucząt.

 Bibliografia:

Młynarski Marian „Kiśkis”, Moja Harcerska Służba, Kraków 2013

Wywiad udzielony na potrzeby projektu „Ocalić od zapomnienia”, Kraków  2013, wł. MHK