Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Jan Emilian

Nazwisko: Bezucha

Pseudonim: August Kruk

Organizacja: Związek Zbrojny Obrońców Ojczyzny

  • Imiona rodziców: August, Amalia
  • Data zatrzymania: 26.06.1941
  • Data urodzenia: 09.03.1908
  • Miejsce urodzenia: Sanok
  • Data śmierci: 26.07.1992

Biogram

Jan Emilian Bezucha urodził się 09.03.1908 r. w Sanoku w rodzinie miejscowej inteligencji jako syn Augusta i Amalii. Ojciec z wykształcenia był prawnikiem, z zawodu początkowo sędzią, a później adwokatem w Sanoku.

Dzieciństwo i wczesną młodość przeżył w rodzinnym mieście gdzie ukończył szkolę powszechną i  Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego.

12 sierpnia 1930 r. Jan Bezucha został powołany do odbycia obowiązkowej służby wojskowej w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Służbę ukończył 28 czerwca 1931 r., jako kapral podchorąży. Po odbyciu ćwiczeń rezerwy w latach 1933 i 1934 awansowano go na stopień podporucznika rezerwy.

Po ukończeniu podchorążówki zapisał się na Wydział Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie oraz na Wyższe Studium Handlu Zagranicznego. Po zaliczeniu pierwszego roku studia prawnicze kontynuował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie w 1937 r. uzyskał dyplom magistra praw. W latach 1931-1935 działał w Akademickim Kole Ziemi Sanockiej w Krakowie.

Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Urzędzie Akcyz i Monopolów w Sanoku. Od 15 lipca 1938 r. do 27 sierpnia 1939 r. pracował w Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie.

W wyniku powszechnej mobilizacji 27 sierpnia 1939 r. został zmobilizowany do 22 Pułku Artylerii Lekkiej w Przemyślu. Z tym pułkiem brał udział w wojnie obronnej 1939 r. na stanowisku adiutanta dowódcy II dywizjonu i walczył na froncie między Olkuszem a Sandomierzem.

Tragiczny los po 1939 r. dotknął część rodzeństwa Jana Bezucha. Jego brat, Zygmunt, jako oficer i komendant Straży Granicznej w Krotoszynie został zamordowany przez NKWD w 1940 r. w Katyniu. Kolejny brat, August, który był studentem Wyższej Szkoły Handlu Zagranicznego zaginął bez wieści na terytorium ZSRR. Dwie siostry, Zofia i Stanisława, zesłane zostały w okolice Nowosybirska, gdzie pracowały w nieludzkich warunkach przy wyrębie drzew w tajdze.

Po zakończeniu wojny obronnej udało mu się uniknąć niewoli i zamieszkał w Krakowie, gdzie od lutego do czerwca 1941 r. pracował w przedsiębiorstwie „Mitrowa”, jako praktykant i referent w dziale handlowo-prawnym. Od października 1940 r. do 26 czerwca 1941 r., tj. do chwili aresztowania przez Gestapo, należał do tajnej organizacji niepodległościowej o nazwie Związek Zbrojny Obrońców Ojczyzny w Krakowie i nosił w pseudonim „August Kruk”. Do jego zadań należała obserwacja i przekazywanie zdobytych informacji o ilości i wielkości przejeżdżających niemieckich pociągów wojskowych.

Po aresztowaniu, Gestapo osadziło go w krakowskim więzieniu na ul. Montelupich.  Podczas przesłuchań wybito mu zęby i katowano po całym ciele. Po zakończeniu śledztwa, 10.01.1942 r. Jana Bezuchę wywieziono do obozu koncentracyjnego Auschwitz. Otrzymał tam nr obozowy 25452. Z Auschwitz, 27 października 1944 r. trafił do obozu Leitmeritz (Litomierzyce) w Czechach, który był filią obozu koncentracyjnego Flossenbürg. Miał tam nr obozowy 37393 i był więziony do chwili wyzwolenia przez Armię Czerwoną 6 maja 1945 r. Po opuszczeniu obozu udał się do Pragi, gdzie został dowódcą polskiego pluton ochotniczego wchodzącego w skład czeskiej Gwardii Rewolucyjnej walczącej z Niemcami podczas powstania w tym mieście.

Z końcem czerwca 1945 r. wrócił do Sanoka gdzie pracował w przemyśle naftowym. Zmarł 26 lipca 1992 r. Spoczął na cmentarzu komunalnym w Sanoku.

Bibliografia:

Ankieta personalna wypełniona przez córkę Jana Emiliana Bezucha, Małgorzatę Śmiałowską- Bis