Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Władysław

Nazwisko: Gurgacz

Pseudonim: Ojciec, Sem

Organizacja: Polska Podziemna Armia Niepodległościowa

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 1949
  • Data urodzenia: 2.4.1914
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 14.9.1949

Biogram

Władysław Gurgacz pseudonim „Ojciec”, „Sem”. Urodził się 2 kwietnia 1914 r. w Jabłonicy Polskiej w pow. krośnieńskim. Syn Jana (rolnika, zm. w 1923) i Marii z d. Gazdowicz (zm. 1955), z jej drugiego małżeństwa (pozostałe rodzeństwo z tego związku zmarło w wieku dziecięcym). Miał dwie starsze siostry przyrodnie, Zofię i Anielę.
W 1921 r. rozpoczął w Jabłonicy naukę w szkole powszechnej, a następnie kontynuował ją w Korczynie. Po ukończeniu 4 klasy krośnieńskiego gimnazjum wstąpił do Kolegium Jezuitów w Starej Wsi koło Krosna.

 W kolegium tym, po ukończeniu 5 klasy gimnazjum, w 1933 r. złożył pierwsze śluby zakonne. W latach 1933-1937 kontynuował naukę w Kolegium Jezuickim w Pińsku. W 1937 r., po zadaniu w kolegium egzaminu dojrzałości, został przeniesiony do Krakowa, gdzie rozpoczął studia filozoficzne. W marcu 1939 r., w Wielki Piątek, podczas pobytu w Częstochowie złożył na Jasnej Górze Akt Całkowitej Ofiary za ojczyznę w niebezpieczeństwie. Po wybuchu wojny został 3 września 1939 r. ewakuowany wraz z innymi studentami i jezuitami do Chyrowa, a następnie dalej na wschód przez Kochawiny do Dubna na Wołyniu, dokąd dotarli 17 września 1939 r. Schronienie znalazł w domu seminaryjnym papieskiego Seminarium Wschodniego. Kiedy rozpoczęły się sowieckie aresztowania zdecydował się (razem z innymi klerykami) na powrót do Chyrowa. Wracali przez seresteczko, Radziechów i Lwów. Gdy dotarł do Chyrowa, budynek jezuicki był już zajęty przez Sowietów, a powracających kleryków natychmiast aresztowano. W pierwszych dniach października 1939 r. Sowieci przetrzymywali go przez 5 dni w areszcie. Po zwolnieniu zdecydował się powrót w rodzinne strony. Po przekroczeniu zielonej granicy w rejonie Janowic k. Leska powrócił do Starej Wsi, skąd po trzytygodniowym pobycie udał się do Nowego Sącza. Tam zdecydował się na podjęcie studiów filozoficznych. Studia te kontynuował od października 1940 r. w Starej Wsi. Po ukończeniu studiów filozoficznych rozpoczął studia teologiczne w Częstochowie. W tym okresie prowadził dziennik „Moje refleksje”, interesował się mistyką, oddawał kultowi Matki Boskiej, malował. W lipcu 1942 r. zdał egzamin z teologii moralnej. 1 sierpnia 1942 r. otrzymał na Jasnej Górze święcenia kapłańskie. Studia trzeciego roku teologii kontynuował po przeniesieniu do warszawskiego kolegium przy ul. Rakowieckiej. W tym okresie, ze względu na stan zdrowia, mieszkał poza domem zakonnym, najpierw w Walendowie, później w Kamiennej koło Wiślicy. Ostatnie egzaminy teologiczne zdawał w Starej Wsi. W lipcu 1944 r., po zajęciu Brzozowa przez Armię Czerwoną, przeszedł linię frontu, niosąc oleje święte umierającym żołnierzom. 18 sierpnia 1944 r. złożył egzamin ad graduum. Zamieszkał w starowiejskiej willi i pracował w kaplicy publicznej, gdzie wygłaszał kazania i konferencje rekolekcyjne. Stan zdrowia uniemożliwiał mu realizacje marzenia o pracy misyjnej. W lutym 1945 r. został mianowany przez rektora kolegium w Starej Wsi, o. Bogusława Walczyńskiego, ministrem na willi. Od kwietnia 1945 r., będąc pacjentem gorlickiego szpitala Sióstr Służebniczek, pełnił obowiązki kapelana. Pracował tam jako kapelan przez dwa lata. Rezultatem jego pracy było wiele nawróceń, m.in. sowieckiego żołnierza i funkcjonariusza UB oraz ukrywającego się por. AK Jana Matejaka (w maju 1946 r.). 20 września 1946 r. przeszedł operację w gorlickim szpitalu i stopniowo powracał do zdrowia. Jego przełożeni, chcąc przerwać jego coraz ściślejsze kontakty z niepodległościowym podziemiem, początkowo motywując to kuracją rehabilitacją, przenieśli go do Zakopanego (mieszkał w domu zakonnym na Górce). Po powrocie w marcu 1947 r. do Gorlic, ze względu na stan zdrowia nie uzyskał zgody na wznowienie pracy kapelana w szpitalu. Przeniesiono go do Krynicy, a następnie do Nowego Sącza i Tęgoborza. 9 września 1947 r. powrócił do Krynicy na stanowisko kapelana sióstr służebniczek. Przez cały ten okres utrzymywał kontakty z konspiracją. Wygłaszaniem patriotycznych kazań naraził się UB. Dwukrotnie zorganizowano na niego nieudane zamachy. Po drugim zamachu zgłosił się do niego Stanisław Pióro „Emir” i poprosił o przystąpienie do Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej, w której miałby pełnić obowiązki kapelana. Pomimo braku zgody przełożonych propozycję tę przyjął i na początku 1948 r. przeszedł do oddziału leśnego. Będąc kapelanem przyjął dla potrzeb konspiracji pseudonim „Sem”, lecz członkowie oddziału najczęściej nazywali go „Ojcem”. Jego dowódca w PPAN, Stanisław Pióro nadal mu w oddziale stopień kpt. (sądząc, że taki stopień w Wojsku Polskim zwyczajowo przysługiwał kapelanowi). Podczas swej działalności kapłańskiej w oddziale posługiwał się ornatem otrzymanym od sióstr służebniczek z Krynicy, na którym wymalował orła zrywającego kajdany. Za pieniądze zdobyte podczas akcji na targu bydła w Haczowie razem z Henrykiem Ferencem dokonał w Krakowie zakupów części umundurowania i wyposażenia oddziału. Pod wpływem niekorzystnie rozwijającej się sytuacji politycznej i zagrożenia aresztowaniem zdecydował się, wraz z innymi członkami PPAN, uciekać na zachód. Aresztowano go po nieudanej akcji na bank w Krakowie. Był sądzony w publicznym procesie odbywającym się w lipcu i sierpniu 1949 r. w Krakowie. Procesowi nadano duży rozgłos propagandowy, chcąc uczynić z niego proces Kościoła katolickiego. W czasie procesu przyjął na siebie całą odpowiedzialność i wyjaśnił swoje cele i motywy walki o niepodległość. 13 sierpnia 1949 r. został skazany na karę śmierci.

 Stracono go 14 września 1949 r. w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich.
Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie w tajnym pochówku.
Mogiłę odnaleziono i oznakowano w latach 70 XX w.