Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Marek

Nazwisko: Gatty-Kostyal

Pseudonim:

Organizacja:

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 06.11.1939
  • Data urodzenia: 20.07.1886
  • Miejsce urodzenia: Bochnia
  • Data śmierci: 13.09.1965

Biogram

Marek Stanisław Gatty – Kostyal, ur. 20 lipca 1886 rr. w Bochni, zm. 13 września 1965 r. w Krakowie – polski chemik i farmaceuta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii medycznej, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Był synem Marka Gatty, aptekarza, i Emili Góra. Po ukończeniu Gimnazjum w Bochni odbył dwuletnia praktykę aptekarską (1905 – 07) i rozpoczął studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (1905 - 09), a następnie studia chemiczne na uniwersytecie w Lipsku (1911 - 1914). W czasie pierwszej wojny światowej służył w armii austriackiej jako podporucznik. Następnie jako kapitan – lekarz wojska polskiego walczył w wojnie polsko – bolszewickiej. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej w 1918 r. obronił doktorat z filozofii z zakresy chemii, a w 1921 r. został starszym asystentem Katedry Chemii Lekarskiej UJ. W 1923 r. został mianowany kierownikiem Katedry Farmacji Stosowanej, którą to funkcję pełnił do 1950 r. Trzy lata później został ponadto zastępcą dyrektora Studium Farmaceutycznego (1926 – 39, 1945 – 47). Profesorem nadzwyczajnym został mianowany w 1930 r.

6 listopada 1939 r. został aresztowany w raz z innymi profesorami i pracownikami UJ i Akademii Górniczej (późniejsze AGH) w ramach Sonderaktion Krakau. Po trzech tygodniach pobytu w więzieniach w Krakowie i Wrocławiu trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen koło Oranienburga. Zwolniony z obozu 8 lutego 1940 r. następnego dnia znalazł się w Krakowie. W czasie okupacji znalazł pracę jako doradca naukowy, potem jako kierownik działu naukowego w fabryce chemiczno – farmaceutycznej dra A. Wandera przy ul. Mogilskiej 80.

Po wojnie powrócił do pracy na uniwersytecie w Krakowie. W 1946 r. został mianowany profesorem zwyczajnym. W roku akademickim 1947/48 pełnił funkcję dziekana Wydziału Farmaceutycznego UJ. W latach 1950 - 1963 był kierownikiem Katedry Farmacji Stosowanej Akademii Medycznej w Krakowie. W latach 1951 - 1952 był kierownikiem Stacji Badania Roślin Leczniczych Komisji Nauk Farmaceutycznych PAU, a od 1955 r. profesorem w zakładzie Farmakologii Polskie Akademii Nauk. Na emeryturę przeszedł w 1963 r.

Jego zainteresowania badawcze obracały się głownie wokół farmacji stosowanej i farmakognozji i na ten temat prowadził wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim, a potem na Akademii Medycznej w Krakowie. Był inicjatorem badań nad właściwościami fizykochemicznymi preparatów galenowych w Polsce. Wykazał błędność poglądów o potęgowaniu działania glikozydów naparstnicowych przez tzw. substancje balastowe, zawarte w preparatach galenowych (O wodnych wyciągach naparstnicy, 1927 r., Oznaczenie wartości leków grupy naparstnicy na żabach, 1928 r.). Przyczynił się do utworzenia Związku Zawodowego Farmaceutów – Pracowników RP (1919) jako delegat na I Krajowym Zjeździe Farmaceutów – Pracowników w Warszawie. Był współzałożycielem czasopisma Komisji Farmacji PAU Dissertationes Pharmaceuticae w 1949 r. Pełnił również funkcję w Państwowej Komisji Farmakologii Polskiej (1949 – 52) oraz Przewodniczącego Komisji Nauk Farmaceutycznych Rady Naukowej przy ministerstwie zdrowia (1953 – 64). W 1954 r. został mianowany członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim (1954) i Krzyżem Komandorskim (1956) Orderu Odrodzenia Polski.

 

Bibliografia:

Uczeni polscy XIX – XX stulecia, pod red. Andrzeja Śródka, t. I. s. 495 – 497.

Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej, Z praz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Seria F, Tom 5, Kraków 2005, s. 787 – 788, 1039.