Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Jan

Nazwisko: Dąbrowski

Pseudonim:

Organizacja:

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 06.11.1939
  • Data urodzenia: 21.12.1890
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 17.07.1965

Biogram

Jan Konstanty Dąbrowski ur. 21 grudnia 1890 w Krośnie, zm. 17 lipca 1965 w Krakowie – historyk polski, profesor Uniwersytetu Wileńskiego i Jagiellońskiego, członek PAN.

Był synem Konstantyna, właściciel niewielkiej posiadłości rolnej, i Emilii Krupińskiej.Po ukończeniu Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Krakowie rozpoczął studia historyczne i historyczno prawne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (1908 - 1912). Studia uzupełniające odbył w następnych latach w Budapeszczie, Wiedniu i Paryżu (1917 – 1918) W czasie nauki działał w organizacji niepodległościowej "Zarzewie" (1908 – 1910) "Armia Polska", był członkiem Drużyn Strzeleckich (1910 – 1914), w związku jego działalnością niepodległościową był więziony w Piotrkowie Trybunalskim i Butyrkach (1910 i 1914). W 1912 r. uzyskał tytuł doktora filozofii na UJ z zakresu historii (praca Elżbieta Łokietkówna) po czym podjął pracę jako nauczyciel w Gimnazjum Jana III Sobieskiego w Krakowie (1912 – 13), w późniejszym okresie uczył również w Gimnazjum Św. Anny w Krakowie (1919). W 1919 habilitował się na podstawie Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. Został profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Wileńskiego i kierownikiem Katedry Historii Polski i Litwy. Rok później przeniósł się na UJ, gdzie został profesorem nadzwyczajnym w Katedrze Historii Średniowiecznej, a w 1924 mianowany został kierownikiem tej katedry i profesorem zwyczajnym UJ.

6 listopada 1939 r. został aresztowany wraz z innymi pracownikami UJ i AG (późniejsza AGH) w ramach Sonderaktion Krakau. Przebywał w więzieniach w Krakowie i Wrocławiu, został jednak zwolniony w wyniku interwencji władz węgierskich. (We wcześniejszym okresie prowadził badania naukowe na Węgrzech, gdzie w okresie pierwszej wojny światowej reprezentował Naczelny Komitet Narodowy).

Po wojnie powrócił na stanowisko kierownika Katedry Historii Średniowiecznej, został również dziekanem Wydziału Humanistycznego w latach 1945 – 1947, a następie prorektorem w latach 1948 – 1952. Po rozdzieleniu Katedry Historii Średniowiecznej na dwie oddzielne katedry zajmujące się historią Polski i historią powszechną, został kierownikiem tej drugiej w 1952 r. Pełnił również funkcję dyrektora Biblioteki PAN w Krakowie w latach 1954 – 1961. Jako dydaktyk uniwersytecki prowadził wykłady z zakresy historii politycznej Polski i Węgier. W 1961 r. przeszedł na emeryturę.

Główną dziedziną zainteresowania profesora Dąbrowskiego była historia polityczna Europy środkowo – wschodniej w okresie średniowiecza, ze szczególnym uwzględnieniem historii Polski i Węgier. Min. gromadził i opracowywał materiały dotyczące związków Krakowa z miastami węgierskimi (Kraków a Węgry w wiekach średnich 1911), zainicjował prace nad wydaniem krytycznym Historia Polonica Długosza i dokonał szczegółowej analizy bitwy pod Grunwaldem w relacji Długosza (Bitwa Grunwaldzka 1920), dokonał oceny rządu Andegawenów w Polsce przypisując im wyjątkowo duże znaczenie i określając jako szczególnie ważny sojusz w Szegedynie (Czasy andegaweńskie 1370 – 1386), badał historię Krakowa od czasów najdawniejszych do jemu współczesnych. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 600 prac naukowych.

Był członkiem-korespondentem od 1925 r., następnie członkiem czynnym PAU od 1936 r, a także członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1932). W 1952 powołano go na członka rzeczywistego PAN. W PAU pełnił funkcję sekretarza Komisji Historycznej (1921-1945), przewodniczącego Komisji Historii Wojskowości w Polsce (1928-1952). Ponadto należał do: Węgierskiej Akademii Umiejętności (1924), Węgierskiego Towarzystwa Historycznego (1929 członek honorowy), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (1945-1964 prezes, potem prezes honorowy), Polskiego Towarzystwa Historycznego (1947-1950 prezes), Towarzystwa Polsko-Węgierskiego w Krakowie (prezes). Jego działalność naukowa został uhonorowana tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu w Budapeszcie. Został odznaczony Krzyżem Komandorski (1948) i Krzyżem Oficerskim (1960) Orderu Polonia Restituta, Węgierskim Krzyżem Zasługi z Gwiazdą (1948).

Był ożeniony ze Stefanią Śmilgius.


Bibliografia:

Uczeni polscy XIX – XX stulecia, pod red. Andrzeja Śródka, t. I. s. 343 – 345.

Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.

Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej, Z praz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Seria F, Tom 5, Kraków 2005, s. 1036.