Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Roman

Nazwisko: Blum

Pseudonim:

Organizacja: NOW

  • Imiona rodziców: Fryderyk, Anna z domu Sas-Zapłatyńska
  • Data zatrzymania: 16.12.1943
  • Data urodzenia: 16.12.1907
  • Miejsce urodzenia: Wiedeń
  • Data śmierci: 27.03.1945

Biogram

Urodził się 16 grudnia 1907 r. w Wiedniu. Ojciec Romana, Fryderyk, był radcą dworu w Cesarsko-Królewskim Ministerstwie Robót Publicznych w Wiedniu, a od 1912 r. kierownikiem Państwowego Budownictwa Wodnego na obszar Galicji przy Namiestnictwie we Lwowie. Po odrodzeniu państwa polskiego był dyrektorem Robót Publicznych we Lwowie. Matka, Anna z domu Sas-Zapłatyńska, pochodziła ze stryjeńskiej rodziny ziemiańskiej.

Roman Blum szkoły, podstawową i średnią, ukończył we Lwowie. W 1927 r. zdał maturę w gimnazjum im. Mikołaja Kopernika, a następnie podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza, które ukończył w 1934 r.

W okresie studiów był aktywnym działaczem akademickim i politycznym młodego pokolenia. W 1928 r. wstąpił w szeregi Młodzieży Wszechpolskiej, a następnie do Stronnictwa Narodowego.

W latach 1928-1930 był sekretarzem Prezydium Polskiej Korporacji Akademickiej „Gasconia”, a następnie w latach 1932-1933 jej prezesem. Rok później został prezesem Czytelni Akademickiej, która tradycyjnie reprezentowała ogół młodzieży akademickiej wobec władz Lwowa.

W 1935 r. został członkiem Związku Adwokatów Polskich. Aplikację adwokacką rozpoczął w tym samym roku we Lwowie i kontynuował w Katowicach do wakacji 1939 r. W Katowicach poznał Jadwigę Gwiszcz, z którą później w 1940 roku w Krakowie zawarł związek małżeński. Z tego małżeństwa przyszedł na świat jego syn Artur.  

Wybuch wojny zastał go w domu rodzinnym we Lwowie. Opuścił go w listopadzie 1939 r. i przechodząc ówczesną granicę na Bugu, skierował się do Krakowa.

Jesienią 1939 r. w Warszawie w ramach Stronnictwa Narodowego powstała Narodowo- Ludowa Organizacja Wojskowa (NLOW), której przedstawicielem w Krakowie został Roman Blum.

W pracy zawodowej nawiązał kontakt z ukonstytuowaną w lutym 1941 r. Tajną Radą Adwokacką w Krakowie, w ramach której uczęszczał na seminaria prowadzone przez jej sekretarza Juliusza Sas-Wisłockiego. W tym samym roku na polecenie dziekana Tajnej Rady Adwokackiej dr Karola Stacha i za zgodą władz Stronnictwa Narodowego w Krakowie, podjął pracę w kancelarii niemieckiego adwokata. Jesienią 1941 r., po zdaniu tajnego egzaminu adwokackiego, złożył ślubowanie adwokackie.

Narodowo-Ludowa Organizacja Wojskowa w Krakowie nie rozwinęła się w organizację masową, lecz była strukturą elitarną, która w działalności konspiracyjnej współpracowała z Narodową Organizacją Wojskową (NOW).

Jesienią 1943 r. dla uratowania życia Żydówce, Roman Blum zwrócił się do Waleriana Gołuńskiego, kierownika Wydziału Organizacyjnego NOW (NLOW w Krakowie nie posiadała komórki legalizacyjnej) o pilne wyrobienie dla niej kenkarty. Wyrobioną w fałszywą  kenkartę na nazwisko „Jagusz”, dostarczono Romanowi Blumowi, który przekazał ją Żydówce. Po jakimś czasie Gestapo zatrzymało ową kobietę, która w czasie przesłuchania została zmuszona do podania informacji, od kogo dostała kenkartę. Stanowiło to bezpośrednią przyczynę aresztowania Roman Bluma 16 grudnia 1943 r. przez Gestapo, w kancelarii w której pracował.

Po aresztowaniu Walerian Gołuński ukrył się, natomiast Roman Blum został osadzony w więzieniu na Montelupich, skąd w marcu 1944 r. zestał wywieziony do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, a następnie do obozu koncentracyjnego Flossenbürg.

W KL Flossenburg pracował w kamieniołomach. Na skutek dużego wycieńczenia upadł w konwoju więźniów prowadzonych z pracy do obozu i nie mogąc powstać, został zastrzelony przez konwojującego esesmana. Relację tą przekazał rodzinie naoczny świadek, również więzień obozu, Alojzy Sztamper.

Po wojnie żona, Jadwiga otrzymała zawiadomienie przesłane przez Towarzystwo Pomocy Polakom w Londynie informujące, że Roman Blum był w obozie koncentracyjnym Flossenbürg więźniem nr 84315 i zginął w dniu 27 marca 1945 r.

Bibliografia: Polacy i Żydzi pod okupacją niemiecką 1939-1945. Studia i materiały. Red. Andrzej Żbikowski, Warszawa 2006