Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Józef

Nazwisko: Archutowski

Pseudonim:

Organizacja:

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 06.11.1939
  • Data urodzenia: 1.11.1879
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 31.08.1944

Biogram

Józef Archutowski, (1879 - 1944), ksiądz, profesor UJ.

Urodzony 1 listopada 1879 r. w Karolinie koło Pułtuska, syn Teofila. Od 1898 r. kształcił się w Seminarium Duchownym Św. Jana w Warszawie, w latach 1901 - 1905 studiował w Rzymsko - Katolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu uzyskując w 1905 r. stopień magistra teologii. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1904 r. w Petersburgu. Studia uzupełniał we Wrocławiu, Fryburgu, Würzburgu i Lipsku. Dr teologii. W latach 1905 - 1918 pracował jako wikariusz, uczył religii w szkole powszechnej i handlowej, od 1919 r. był zastępcą profesora Pisma Świętego Starego Testamentu w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Powołany w 1920 r. na Wydział Teologiczny UJ jako profesor nadzwyczajny, w roku 1923 został tam profesorem zwyczajnym Pisma Świętego Starego Testamentu. W latach 1924 - 1927 i 1931 - 1933 był dziekanem tego wydziału. Należał do pierwszych nowoczesnych biblistów. Zainicjował serię wydawniczą “Sprawy Biblijne”. W 1937 r. zorganizował pierwszy zjazd biblistów polskich. W latach 1937 - 1939 wydawał “Przegląd Biblijny”. Wydał “Księgi Prorockie i Machabejskie”.
Mieszkał w Krakowie przy ul. Jabłonowskich 28. 6 listopada 1939 r. został aresztowany w czasie “Sonderaktion Krakau" i osadzony w KL Sachsenhausen. 8 lutego 1940 r. zwolniono go z obozu dzięki interwencji Stolicy Apostolskiej. Po powrocie do kraju prowadził tajne nauczanie w klasztorze OO. Salwatorianów na Zakrzówku w Krakowie. Od maja 1943 r. przebywał w Warszawie, był proboszczem Parafii Najświętszej Marii Panny na Nowym Mieście i kanonikiem Kapituły Katedralnej. Wykładał na tajnym Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu i prowadził wykłady z teologii psalmów w klasztorze ss. Sakramentek.

Zginął 31 sierpnia 1944 r. pod gruzami bombardowanego klasztoru ss. Sakramentek w Warszawie.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta (1938), Srebrnym i Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (1938)

Bibliografia:

Teczka personalna J. Archutowskiego w Archiwum UJ
Księga adresowa Miasta Krakowa. Rocznik 1933/34
Bolewski A., Pierzchała H., Losy polskich pracowników nauki 1939 - 1945, Wrocław 1989. Gwiazdomorski J. Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969.
Lista strat kultury polskiej, Warszawa 1947.
MB Archutowski Józef [w:] “Wyrok na UJ. 6. 11. 39” red. L. Hajdukiewicz, Kraków 1989. Przybyszewski B., Dzieje kościelne Krakowa w czasie okupacji niemieckiej [w:] Rocznik Krakowski 1948 nr 31.
Wroński T., Kronika okupowanego Krakowa, Kraków 1974.