Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Brak miniatury

Imię: Maria

Nazwisko: Antczak z d. Szozda

Pseudonim: Mery

Organizacja: Armia Krajowa

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania:
  • Data urodzenia: 19.04.1925
  • Miejsce urodzenia: Warszawa
  • Data śmierci: 14.10.2019

Biogram

Maria Antczak z domu Szozda ps. „Mery” urodziła się 19 kwietnia 1925 roku w Warszawie. Mieszkała tamże przy ulicy Brackiej 14. Podczas okupacji hitlerowskiej uczęszczała na tajne komplety Marii Chmielewskiej – gimnazjum. Służyła wraz z ojcem w konspiracji, jako łączniczka batalionu „Sokół”. Zajmowała się przechowywaniem broni oraz roznoszeniem materiałów konspiracyjnych – ulotek.

1 sierpnia 1944 roku w Warszawie wybuchło powstanie. Maria Antczak wraz z ojcem wzięła w nim udział. Walczyła w Śródmieściu Południowym, w batalionie szturmowym Korpusu Bezpieczeństwa „Sokół”, w 2 Rejonie „Litwin”, a następnie na odcinku „Sarna”, w I Obwodzie „Radwan” Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej (AK).

Powstanie trwało 63 dni i zakończyło się kapitulacją dnia 2 października tego samego roku. „Mery” wyszła z miasta wraz z ludnością cywilną, nie poszła do obozu ponieważ musiała zaopiekować się matką. Natomiast jej ojciec trafił do niewoli. Maria Antczak wraz z matką trafiła do obozu przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie. Następnie trafiły do Krakowa, gdzie zatrzymały się na kilka dni u znajomych. Po zakończonej wojnie w 1945 roku Maria Antczak mieszkała w Krakowie jeszcze przez pięć kolejnych lat. Pracowała w Dyrekcji Kolejowej, tutaj też wyszła za mąż, po czym wróciła do Warszawy. Pobyt w Krakowie wspomina tak:

„Później znalazłyśmy się z mamą w Krakowie, gdzie miałyśmy znajomych, więc tam się na parę dni ulokowałyśmy, bo Krakusy byli tak uczuleni bardzo tym, co się stało w Warszawie, a Niemcy po mieszkaniach biegali i szukali warszawiaków i ich wyciągali. I wtedy do obozu albo rozstrzeliwali. Tak, że myśmy tam krótko były i znalazłyśmy się znowuż w Skawinie i znowuż przeszłyśmy nagonkę całą Ruskich, Niemców do Oświęcimia. To okropne było. Okropność/ Te dzikusy jak wpadły, to przecież zachowywali się okropnie.

-A co się z panią działo od maja 1945 roku, później?

-Później wróciłyśmy z mamą do Krakowa. Znalazł się tata. Już zostałam w Krakowie, zaczęłam pracować w Dyrekcji Kolejowej. Rodzice wrócili do Warszawy. Zostałam w Krakowie, bo wyszłam za mąż w Krakowie. Ale po pięciu latach wróciłam do Warszawy. Wróciłam tutaj. W Krakowie nie mogłam się jakoś zżyć. My jesteśmy, różnie o nas mówią, a to cwaniacy, a to warszawiacy. Dużo [problemów], różne były kłopoty, żeby się osiedlić na dłużej. I wróciłam do Warszawy.” (cytat pochodzi z wywiadu przeprowadzonego z Marią Antczak przez Macieja Bandurskiego, dnia 13 czerwca 2006 roku w Warszawie, [dostęp dnia: 21.10.2019 r.], dostępny w Internecie: https://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/maria-antczak,772.html).

Maria Antczak z domu Szozda zmarła 14 października 2019 roku. Miała 94 lata. Jej pogrzeb odbył się 23 października w kościele św. Grzegorza na warszawskiej Woli.

Bibliografia:

Maria Szozda ps. „Mery”, [dostęp dnia: 21.10.2019 r.], dostępny w Internecie: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/maria-szozda,44213.html.

M. Bandurski, Wywiad z Marią Antczak przeprowadzony dnia 13 czerwca 2006 roku w Warszawie, [dostęp dnia: 21.10.2019 r.], dostępny w Internecie: https://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/maria-antczak,772.html.

Nekrolog zamieszczony przez stronę Powstańcze Biogramy Muzeum Powstania Warszawskiego na Facebooku, [dostęp dnia: 22.10.2019 r.], dostępny w Internecie: https://www.facebook.com/search/top/?q=maria%20antczak&epa=SEARCH_BOX.

MK