Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Brak miniatury

Imię: Piotr

Nazwisko: Abakanowicz

Pseudonim: Barski, Grey Antoni, Grządziel

Organizacja: ZWZ, Narodowe Siły Zbrojne

  • Imiona rodziców: Piotr Antoni, Antonina z d. Zbyszewska
  • Data zatrzymania: 28.10.1945
  • Data urodzenia: 21.06.1890
  • Miejsce urodzenia: Warszawa
  • Data śmierci: 01.06.1948

Biogram

Piotr Abakanowicz – „Barski”, „Grey Antoni”, „Grządziel”, „Podolak”, „Smuga”. Urodził się 21 czerwca 1890 r. w Warszawie. Był synem Piotra Antoniego i Antoniny z domu Zbyszewskiej. W 1910 r., rok po zakończeniu nauki w gimnazjum w Kijowie, wstąpił do Korpusu Kadetów w Petersburgu. Będąc podporucznikiem w Wołyńskim Pułku Gwardii wyruszył w 1914 r. na front w Prusach Wschodnich. Pod koniec tego roku został porucznikiem, a rok później kapitanem. Walczył również na froncie galicyjskim. Ukończył Wojenną Szkołę Pilotów w Gatczynie i kurs pilotów instruktorów w Wielkiej Brytanii. Został mianowany majorem, a potem, w 1917 r., podpułkownikiem. Od 1918 r. walczył w szeregach I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Po rozbrojeniu I KP podjął próbę przedostania się do Francji, lecz został aresztowany przez bolszewików. Z więzienia został zwolniony pod warunkiem wstąpienia do lotnictwa po stronie bolszewików. Do Polski udało mu się uciec w maju 1920 r. Po oczyszczeniu go z zarzutów zdrady, w 1921 r. rozpoczął służbę w lotnictwie Wojska Polskiego jako komendant Wyższej Szkoły Lotniczej w Grudziądzu. Do rezerwy przeniesiono go w 1930 r.

W kampanii wrześniowej 1939 r. nim dotarł na przydzielone mu lotnisko, już nie istniało. W 1941 r. rozpoczął działalność w konspiracji wstępując w Krakowie do Związku Walki Zbrojnej. Z czasem utracił związki z konspiracją. Ukrywał się w Krakowie i w Winiarach. Do Warszawy przybył w maju 1944 r. Tam był komendantem Okręgu VI Narodowych Sił Zbrojnych. Prawdopodobnie był też inspektorem Okręgów VI, XII i Brygady „D”. Wziął udział w powstaniu warszawskim. Po jego upadku Abakanowicz wydostał się z Warszawy wraz z ludnością cywilną. W październiku 1944 r. pełnił obowiązki szefa sztabu Komendy Głównej NSZ. Był także przewodniczącym komisji weryfikacyjnej. W 1945 r. awansował do stopnia pułkownika NSZ. Potem został inspektorem Obszaru Południe (Okręg Kraków, Śląsk, Samodzielny Region Rzeszów) oraz był członkiem Rady Inspektorów NSZ. Został aresztowany 28 października 1945 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go 10 grudnia 1946 r. na karę śmierci. Została ona zamieniona na dożywotnie więzienie, a po amnestii 1947 r. na 15 lat więzienia. Zmarł 1 czerwca 1948 r. w szpitalu więziennym we Wronkach w skutek pobicia przez strażnika. Po ekshumacji w 1991 r. spoczywa na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Z żoną Heleną miał córkę Donatę.

Przyznane odznaczenia: Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego (1944 r.).

Bibliografia: Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956: słownik biograficzny, t. 1, Kraków, Warszawa, Wrocław 2002, s. 3-5.

MK