Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Aktualności

Plebiscyt na patrona Dni Pamięci Ofiar Gestapo 2019

Dni Pamięci Ofiar Gestapo 2019

oddział MHK Ulica Pomorska

13–17 września 2019 r.

Po raz trzynasty Muzeum Historyczne Miasta Krakowa organizuje obchody Dni Pamięci Ofiar Gestapo. Tegoroczna edycja zostanie poświęcona rocznicy wybuchu II wojny światowej. Przede wszystkim chcemy upamiętnić polskich żołnierzy września 1939 r., związanych z  Krakowem. W latach okupacji niemieckiej byli oni często represjonowani przez Gestapo.

 

I Patronem Dni Pamięci Ofiar Gestapo 2019 jest płk Franciszek Rekucki pseud. „Roch", komendant Obwodu AK Kraków — Miasto, więzień Gestapo. Biogram:

http://krakowianie1939-56.mhk.pl/pl/archiwum,1,rekucki,2895.chtm

 

II Patronem Dni Pamięci Ofiar Gestapo 2019 jest wybrana w otwartym plebiscycie Józefa Anna Marszałek pseud. „Szarotka”. Biogram:

http://krakowianie1939-56.mhk.pl/pl/archiwum,1,marszalek,2204.chtm

 

Dotychczasowi patroni uroczystości Dni Pamięci Ofiar Gestapo:

2009

Czesław Mika (1924–1945)

Był partyzantem Batalionów Chłopskich (BCh) w rejonie Skawiny. Aresztowany na skutek donosu, był przesłuchiwany w siedzibie Gestapo przy ul. Pomorskiej 2. Na ścianie w celi pozostawił charakterystyczną inskrypcję z orłem w koronie. Został rozstrzelany przez Niemców w ostatniej masowej egzekucji w krakowskiej dzielnicy Dąbie 15 stycznia 1945 r. i pochowany w zbiorowej mogile na miejscu zbrodni. 9 lutego jego ciało po ekshumacji pochowano wraz z innymi ofiarami na cmentarzu Rakowickim.

2010

Uroczystości poświęcone Szarym Szeregom.

Henryk Sroka (1925–1944)

W latach 1932–1939 należał do zastępu „Puchacze" I Borkowskiej Drużyny Harcerzy im. Zawiszy Czarnego. Od początku okupacji niemieckiej włączył się w działalność krakowskich Szarych Szeregów i Armii Krajowej. Został aresztowany w lipcu 1944 r. i zakatowany na śmierć podczas brutalnego śledztwa w siedzibie Gestapo przy ulicy Pomorskiej 2. W celach podręcznego aresztu znajdują się pozostawione przez niego napisy.

2011

Uroczystości poświęcone krakowiankom w czasach okupacji niemieckiej.

Irena Włodek, z domu Kostecka (1914–1997)

27 maja 1944 r. wskutek prowokacji konfidenta została aresztowana przez Gestapo wraz z mężem Romanem, rodzicami, siostrą, szwagrem i znajomymi z rodziny Świątków. Była przesłuchiwana w siedzibie Gestapo przy ul. Pomorskiej 2 w Krakowie. Na ścianach aresztu zachowały się wykonane przez nią napisy. W lipcu 1944 r. z więzienia przy ul. Montelupich 7 w Krakowie została przewieziona wraz z siostrą do KL Ravensbrück, a w sierpniu 1944 r. do KL Buchenwald. Po wojnie mieszkała we Wrocławiu.

2012

Uroczystości poświęcone losom krakowskich dzieci w latach 1939–1945.

Zdzisław Korczyński (1927–1989)

13 czerwca 1942 r. 15-letni Zdzisław Korczyński został zatrzymany przez Gestapo w ulicznej łapance przed kinem Wanda w Krakowie i przetransportowany do więzienia przy ul. Montelupich. 26 czerwca 1942 r. w grupie 20 więźniów został wysłany do KL Auschwitz. Tam oznaczono go jako więźnia politycznego. 28 października 1944 r. został przeniesiony do Leitmeritz (Litomierzyce w Czechach) – zewnętrznego komanda KL Flossenbürg. Tam doczekał wyzwolenia obozu przez Armię Czerwoną. Po wojnie mieszkał w Krakowie.

2013

Uroczystości poświęcone środowisku ziemian zaangażowanych w działalność konspiracyjną.

Leon Krzeczunowicz (1901–1945)

Współtwórca konspiracyjnej komórki o kryptonimie „Uprawa", która zajmowała się m.in. zbieraniem funduszy na potrzeby AK, zakupem i przewożeniem broni, ukrywanie zdekonspirowanych żołnierzy AK. Został aresztowany przez Gestapo w Krakowie 1 sierpnia 1944 r. Był torturowany podczas śledztwa w więzieniu przy ul. Montelupich 7 i w budynku przy ul. Pomorskiej 2, gdzie na ścianie celi pozostawił napisy. W grudniu 1944 r. wywieziono go do KL Gross-Rosen, a w styczniu 1945 r. do KL Mittelbau-Dora, gdzie zginął w nieznanych okolicznościach.

2014

Uroczystości poświęcone aresztowanym przez Niemców osobom duchownym

o. Marceli Pasiecznik (1908–1988)

W 1933 r. wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych Prowincji Matki Bożej Anielskiej (reformatów) w Wieliczce, a w 1937 r. przyjął święcenia kapłańskie. Podczas okupacji niemieckiej współpra­cował z Armią Krajową w rejonie Szczawnicy. 30 sierpnia 1944 r. został aresztowany i przewieziony do siedziby Gestapo przy ul. Pomorskiej w Krakowie, a następnie do więzienia przy ul. Montelupich. Po miesięcznym pobycie w więzieniu został wysłany do KL Flossenbürg, a następnie KL Dachau, gdzie docze­kał wyzwolenia.

2015

Uroczystości poświęcone żołnierzom i członkom struktur Polskiego Państwa Podziemnego

Ernest Niemiec (1912−1997)

Zmobilizowany w sierpniu 1939 r., brał udział w kampanii wrześniowej jako żołnierz Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie" dowodzonej przez gen. Franciszka Kleeberga. W czasie okupacji mieszkał w Krakowie, gdzie działał w konspiracji. Został aresztowany przez Gestapo 11 listopada 1943 r. Był wielokrotnie przesłuchiwany przy ul. Pomorskiej 2. Tu, w celi aresztu podręcznego pozostawił swój podpis. W połowie 1944 r. wywieziono go do KL Gross-Rosen, a po ewakuacji więziono kolejno w KL Mauthausen, KL Ebensee, KL Amstetten, KL Melk. 6 maja 1945 r. doczekał wyzwolenia.

2016

Uroczystości poświęcone krakowskim działaczom narodowym.

Tadeusz Surzycki (1903–1941)

Jako przedstawiciel Stronnictwa Narodowego wszedł razem ze Stanisławem Rymarem w skład konspiracyjnego Krakowskiego Komitetu Międzypartyjnego. Został aresztowany przez Gestapo w 1940 r. Początkowo był więziony przy ul. Montelupich w Krakowie. Następnie został wywieziony do KL Auschwitz, gdzie został zamordowany w lutym 1941 r.

Patron wybrany w plebiscycie:

Antoni Ulatowski (1922–1944)

W czasie okupacji niemieckiej był harcerzem i żołnierzem Narodowej Organizacji Wojskowej. 6 października 1944 r. został ciężko ranny w Krakowie w strzelaninie z patrolem niemieckim. Aresztowany przez Gestapo wraz ze swoimi kolegami o pseudonimach „Zjawa" i „Gryf", został osadzony w celach aresztu przy ul. Pomorskiej 2. Odmówił jakiejkolwiek współpracy i zmarł wskutek wykrwawienia. Na ścianach cel pozostały związane z nim inskrypcje wykonane przez „Zjawę" i „Gryfa".

2017

Uroczystości poświęcone Krakowianom ratującym Żydów podczas okupacji niemieckiej.

Tadeusz Paziuk (1894-1944)

W czasie okupacji niemieckiej mieszkał w Krakowie. W 1943 r. został aresztowany przez Gestapo za pomoc udzielaną Żydom i uwieziony w więzieniu na Montelupich, gdzie przebywał do stycznia 1944 roku. Został zamordowany i figuruje na tzw. afiszu śmierci z 29.01. 1944 r., pod numerem 36: ,,Komornik sądowy Tadeusz Paziuk z Krakowa za przychylność okazaną Żydówce przez udzielenie schronienia''.

Patron wybrany w plebiscycie:

Zbigniew Kluska (1918-1944)

Od grudnia 1940 r. był żołnierzem ZWZ (Związek Walki Zbrojnej- AK (Armia Krajowa). W wyniku donosu został aresztowany w Krakowie przez Gestapo 15 grudnia 1943 r. Po bestialskich przesłuchaniach w budynku Gestapo przy ul Pomorskiej 2 został osadzony w więzieniu Montelupich i rozstrzelany w 1944 r.

2018

Stanisław Czapkiewicz (1893-1961)

W Krakowie stworzył sprawny kontrwywiad działający w ramach podziemnej partii politycznej, Stronnictwa Demokratycznego. Był pełniącym obowiązki szefem kontrwywiadu Inspektoratu AK Kraków oraz kierował kontrwywiadem Zgrupowania AK „Żelbet". Po zajęciu Krakowa przez Armię Czerwoną był wielokrotnie aresztowany i przewożony do siedziby Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa przy ul. Placu Inwalidów, gdzie go bito i maltretowano.

Patron wybrany w plebiscycie:

Maria Kluska-Raczyńska (ur. 1922)

W 1940 roku wstąpiła w Krakowie do ZWZ (późniejsza nazwa (Armia Krajowa). Brała udział w akcjach małego sabotażu, zajmowała się również pomocą rodzinom aresztowanych przez Gestapo. Pod koniec 1943 roku w wyniku donosu została przez Niemców aresztowana. Była więziona w siedzibie gestapo przy ul. Pomorskiej, przesłuchiwana i torturowana, a następnie wywieziona do KL Ravensbrück.